安i璚i miesi帷a

 
安i璚i miesi帷a: 22 czerwca

安. Tomasz Moro (Morus)
kanclerz pa雟twa, m璚zennik, 1478-1534

 

 

Posta to niezmiernie ciekawa i barwna, rzadko w鈔鏚 鈍i皻ych spotykana. Cz這wiek swoich czas闚: wielki humanista, a przy tym mistyk; kochaj帷y 篡cie, ale stokro wi璚ej ceni帷y niebo; cz這wiek o z這tym humorze nawet w obliczu 鄉ierci. Jako dziecko ziemi zna smak i rado嗆 篡cia. By cz這wiekiem w najpe軟iejszym tego s這wa znaczeniu. By przemi造m w towarzystwie, a r闚nocze郾ie zawsze zjednoczony z Bogiem. Nawet w m璚ze雟twie umia ukry heroizm, by przedziwnie naturalny.

安. Tomasz Moro urodzi si 7 lutego 1478 roku w Londynie jako syn powa瘸nego mieszczanina. Kiedy mia lat 12, umieszczono go na dworze kardyna豉 Mortona, kt鏎y sprawowa r闚nocze郾ie urz康 kr鏊ewskiego kanclerza. Z kolei zapisa si na studia na uniwersytecie w Oksfordzie. Jednak ojciec wola mie syna prawnika. To bowiem otwiera這 przed nim drog do kariery urz璠niczej. Dlatego szesnastoletni Tomasz zosta umieszczony w Inns of Law. Kiedy w 1499 roku Erazm z Rotterdamu nawiedzi po raz pierwszy Angli, zaprzyja幡i si serdecznie z m這dszym od siebie o 11 lat Tomaszem.

Po uko鎍zeniu studi闚 Tomasz zosta bieg造m i wzi皻ym adwokatem. Z kolei wybrano go pos貫m do parlamentu. Tutaj zaraz na pocz徠ku narazi si kr鏊owi Henrykowi VIII tym, 瞠 przeforsowa w parlamencie sprzeciw wobec wniosku kr鏊a postuluj帷ego na這瞠nie osobnego podatku na poddanych. Dla poznania 鈍iata wyjecha do Francji, gdzie zwiedzi uniwersytety: w Pary簑 i w Lowanium. Kiedy powr鏂i do Anglii, zrzek si wszelkich stanowisk i wst徙i do kartuz闚. Po czterech wszak瞠 latach pobytu w klasztorze przekona si, 瞠 nie jest to jego droga. O瞠ni si z siedemnastoletni Jane Colt i zamieszka z ni w wiejskim domku w Bucklersbury pod Londynem. By造 to najszcz窷liwsze lata w jego 篡ciu. Sielanka trwa豉 zbyt kr鏒ko. Ukochana 穎na zmar豉 niebawem, zostawiaj帷 Tomaszowi czworo drobnych dzieci. By przeto zmuszony o瞠ni si po raz drugi. Alicja Middleton by豉 od niego o siedem lat starsza. Kobieta dobra, zapobiegliwa, ale zrz璠a. Tomasz jednak dzi瘯i swojemu spokojowi i poczuciu humoru umia si jako do niej dostosowa. Dzieci kocha bardzo, o czym 鈍iadczy cho熲y jeden z list闚, pisany ju z wi瞛ienia: „Poca逝nk闚 da貫m wam wiele, a uderze ma這. A je郵i was bi貫m, to ogonem pawia. Dzi, moje drogie, kocham was niesko鎍zenie wi璚ej ni tylko dlatego, 瞠 jeste軼ie dzie熤i, kt鏎e zrodzi貫m”.

W 1510 roku obj掖 Tomasz urz康 s璠ziego do spraw cywilnych. Jako specjalista zosta wys豉ny do Flandrii dla zawarcia traktatu pokojowego. W 1521 roku Moro pe貫n s豉wy ze swojej pracy i dzie zosta przez kr鏊a nobilitowany, czyli podniesiony do godno軼i szlacheckiej. Kr鏊 upodoba sobie w zr璚znym urz璠niku i mianowa go przewodnicz帷ym s康u oraz tajnym radc. Teraz zacz窸y sypa si na Tomasza coraz to nowe wyr騜nienia i godno軼i: zarz康cy uniwersytetu oksfordzkiego i 這wczego kr鏊ewskiego, wreszcie godno嗆 najwy窺za w pa雟twie, dla wielu niedo軼ig貫 marzenie — godno嗆 pierwsza po kr鏊u — kanclerza pa雟twa.

Ze szczytu jednak jak瞠 豉two stoczy si w d馧! Odczu to na sobie Moro, jak krucha jest 豉ska kr鏊ewska i jak bardzo kapry郾a potrafi by fortuna. Kiedy Henryk VIII w roku 1531 og這si si najwy窺zym zwierzchnikiem Ko軼io豉 katolickiego w Anglii, Tomasz Moro na znak protestu zrzek si te urz璠u kanclerza. Pomimo nalega, nie wzi掖 te udzia逝 ani w 郵ubie, ani te w koronacji kochanki kr鏊a, Anny Boley. Wreszcie nie podpisa aktu supremacji, ani te nie z這篡 kr鏊owi przysi璕i jako g這wie Ko軼io豉 w Anglii. Uznano to za zdrad stanu. Dnia 1 lipca 1535 roku nad aresztowanym odby si s康. Kiedy s璠ziowie zapytali w ko鎍u Tomasza Moro, czy nie ma jeszcze co do powiedzenia, ten odpar 瘸rtobliwie: „Nie mam, moi Panowie, nic wi璚ej do powiedzenia, jak tylko przypomnie, 瞠 chocia do naj瘸rliwszych wrog闚 鈍. Szczepana nale瘸 Szawe, pilnuj帷y szat kamienuj帷ych go oprawc闚, to jednak obaj s ze sob w zgodzie w niebie. Mam nadziej, 瞠 i my razem tam si zobaczymy”. Tego dnia s康 najwy窺zy skaza Tomasza na 鄉ier. Egzekucj wykonano publicznie na jednym z pag鏎k闚, otaczaj帷ych Londyn. Zanim 安i皻y po這篡 g這w pod top鏎 kata, powiedzia do otaczaj帷ego go w milczeniu t逝mu: „M鏚lcie si, abym umar wierny wierze katolickiej. Aby tak瞠 kr鏊 wierny tej wierze umar”. Kiedy za kat zawi您ywa mu oczy, prosi go, by sw鎩 obowi您ek odwa積ie wype軟i. Egzekucja odby豉 si 6 lipca 1535 roku. Podobnie jak 鈍. Jana Fishera, tak i g這w 鈍. Tomasza Moro wystawiono na widok publiczny, wbit na pal na mo軼ie Tamizy. Stercza豉 tam miesi帷, a j potem wrzucono do morza. Jednak jego c鏎ka, Ma貪orzata, wydoby豉 j i pochowa豉 w krypcie ko軼io豉 安. Dunstana w Canterbury. Cia這 jednak zagin窸o. Po prostu stra wi瞛ienna zakopa豉 je w nieznanym miejscu. Z jego przedmiot闚 zachowa造 si piecz耩, taca, kapelusz, w這sy i w這siennica. Mo積a je ogl康a w kolegium w Stonyhurst.

Wie嗆 o ohydnym mordzie, dokonanym na 鈍. Tomaszu Moro, obieg豉 lotem b造skawicy ca造 cywilizowany 鈍iat, wywo逝j帷 powszechne oburzenie. Aby jednak nie dra積i Ko軼io豉 anglika雟kiego, proces kanoniczny 鈍. Tomasza odby si p騧no. Do chwa造 b這gos豉wionych wyni鏀 go bowiem dopiero papie Leon XIII w roku 1886. Uroczystej kanonizacji dokona papie Pius XI w 1935 roku.

安. Tomasz stanowi doskona造 wz鏎 do na郵adowania dla 鈍iata urz璠niczego. By w pracy swojej zdecydowanie sumienny. Powiedziano o nim, 瞠 gdyby pewnego dnia stawi si przed nim w豉sny ojciec i diabe, przyzna豚y racj szatanowi, je郵iby na ni zas逝giwa. Tak by bezstronny. Kiedy otrzyma nominacj na s璠ziego, zasta ca貫 sterty zakurzonych teczek z aktami, kt鏎e od lat czeka造 na rozpatrzenie. Rych這 je za豉twi, aby sprawy sz造 odt康 na bie膨co, by ludzie d逝go nie czekali. Traktowa wszystkich 篡czliwie. Przekupstwo czy kumoterstwo nie mia造 do niego przyst瘼u. Nosi w這siennic. Na modlitw po鈍i璚a dziennie po kilka godzin. Przy stole czyta Pismo 鈍i皻e i ksi捫ki ascetyczne, co jest cz瘰tym zwyczajem w zakonach. Unika pokut dawnych ascet闚, wiedz帷, 瞠 si造 s mu potrzebne do wykonywania swoich codziennych obowi您k闚. Rekompensowa ten brak szczeg鏊nych pokut cierpliwym znoszeniem codziennych k這pot闚, rzetelnym wype軟ianiem swoich obowi您k闚, zachowaniem przykaza Bo篡ch i ko軼ielnych. Nawet jako kanclerz pa雟twa ch皻nie us逝giwa do Mszy 鈍i皻ej i 酥iewa w ch鏎ze ko軼ielnym.

Czarowa jednak najwi璚ej poczuciem z這tego humoru. Kiedy w czasie d逝gich miesi璚y pobytu w wi瞛ieniu wyros豉 mu pot篹na broda i chciano mu j 軼i望 przed egzekucj, Moro powiedzia: „Broda jest zupe軟ie niewinna. Przecie urodzi豉 si w wi瞛ieniu i nie mog豉 tam pope軟i przest瘼stwa”.

安i皻y zostawi szereg pism. W鈔鏚 nich najwi瘯sz zdoby豉 mu s豉w Utopia, w kt鏎ej usi這wa nakre郵i projekt idealnego pa雟twa i systemu spo貫cznego. Cenny jest jego Dialog o pociesze w ci篹kiej pr鏏ie. Zostawi tak瞠 poematy 豉ci雟kie i pi瘯ne listy, pozwalaj帷e wej嗆 w g陰b jego duszy i rzucaj帷e te 鈍iat這 na wypadki publiczne.

Ks. Wincenty Zaleski SDB

 

安i璚i na ka盥y dzie, Wydawnictwo Salezja雟kie, Warszawa 1998

 

 

 

na pocz徠ek strony
© 1996-1999 Mateusz