安i璚i miesi帷a

 
安i璚i miesi帷a: 31 lipca

安. Ignacy Loyola
kap豉n, 1491-1556

 

 

安i皻ych o tym imieniu znamy 9, a b這gos豉wionych — 1. Nasz 安i皻y urodzi si w Hiszpanii, w Loyola, w 1491 roku. 砰cie jego przypad這 na czasy wielkich odkry, kt鏎e osza豉mia造 Europ i pchn窸y j do prawdziwego wy軼igu zdobywania odkrytych obszar闚. W roku 1492 Krzysztof Kolumb odkry przypadkowo Ameryk, kt鏎 nazwano Nowym 安iatem. By to okres jednak bardzo trudny dla Ko軼io豉: wyst徙ienie Lutra (1517), Zwigliego (1518), Kalwina (1534) i oderwanie Anglii od Ko軼io豉 (1534). Czasy moralnego upadku w鈔鏚 hierarchii Ko軼io豉, odst瘼stw od niego ca造ch narod闚, a r闚nocze郾ie czasy reformy i wspania造ch 鈍i皻ych. Przeciwstawieniem fa連zywych reform by sob鏎 trydencki (1545-1563), odradzaj帷y Oblubienic Chrystusow.

W鈔鏚 tych, kt鏎zy w tak burzliwych czasach najwi瘯sz Ko軼io這wi Chrystusa wy鈍iadczyli us逝g, znajduje si nasz 安i皻y. 安i皻y Ignacy ani swoim ma造m wzrostem (158 cm), ani pocz徠kowo swobodnym 篡ciem nie zapowiada, kim mia by p騧niej. Jego rodzinny zamek Loyola w kraju Bask闚 dzisiaj nale篡 do najliczniej ucz瘰zczanych miejsc p徠niczych p馧nocnej Hiszpanii.

安i皻y ochrzczony w ko軼iele parafialnym w Azpeitia otrzyma imiona Inigo (Ignacy) Lopez de Loyola. By najm這dszym z trzyna軼iorga dzieci. O jego wczesnej m這do軼i ma這 wiemy. Po 鄉ierci ojca s逝篡 w charakterze pazia na dworze wielkiego podskarbiego kr鏊owej Izabeli w Asevalo. Z kolei przeszed na s逝瘺 wicekr鏊a Nawarry. Nosi d逝gie w這sy, spadaj帷e mu a do ramion, r騜nobarwne spodnie i kolorow czapk. Publicznie najch皻niej pojawia si w pancerzu rycerza, nosz帷 miecz, sztylet i or篹 wszelkiego rodzaju. Typ 闚czesnego szlachcica-rycerza, skorego do zwad i awantur. Kiedy w 13 lat po za這瞠niu Towarzystwa Jezusowego 鈍. Ignacy opowiada wsp馧braciom o swoim 篡ciu, wyzna 瞠 do 30-tego roku 篡cia oddawa si marno軼iom 鈍iata, 瞠 najwi瘯sz jego rozkosz by造 獞iczenia rycerskie z pr騜nej 膨dzy s豉wy. O. Polanko, kt鏎y p騧niej przez wiele lat by osobistym sekretarzem 安i皻ego, s造sza od Ignacego, 瞠 w swej m這do軼i by do嗆 swobodny w mi這stkach. Trzeba jednak przyzna, 瞠 m這dzieniec nie by zepsuty, 瞠 nie pozwala sobie na zbyt wielk swobod 篡cia, a s豉wa by豉 przecie marzeniem ka盥ego szanuj帷ego si rycerza. By szlachetny i honorowy, urazy ch皻nie darowa.

Nawarra, po這穎na po obu stronach Pirenej闚, by豉 podzielona w闚czas mi璠zy Francj i Hiszpani. W latach 1234-1512 nale瘸豉 w ca這軼i do Francji. Ferdynand i Izabela marzyli jednak o przy陰czeniu jej do korony hiszpa雟kiej. Gdy papie Juliusz II i cesarz Maksymilian I oraz Henryk VIII zawarli lig przeciwko Francji, oboje zbrojnie zaj瘭i Nawarr, mianuj帷 wicekr鏊em tego obszaru ksi璚ia Najer, jednego z najpot篹niejszych grand闚 Hiszpanii. By on przyjacielem Loyol闚. Na jego wi璚 dw鏎 w Pampelunie uda si Ignacy. Francja zaskoczona, skupi豉 jednak poka幡e si造 i wypar豉 Hiszpan闚. Wtedy tak瞠 wpad豉 w ich r璚e twierdza Pampeluna. W czasie jej obrony zosta ranny Ignacy kul armatni, kt鏎a mu strzaska豉 praw nog, porani豉 tak瞠 lew nog (1521). Na widok naj瘸rliwszego obro鎍y, le膨cego w potokach krwi, Hiszpanie poddali twierdz wrogowi. Francuzi okazali si jednak honorowi i odes豉li rannego do jego rodzinnego zamku. Tu lekarze wezwani przez brata Ignacego dokonali operacji. Chory przez d逝gie miesi帷e, wi瞛ie 堯磬a, nudzi si niewymownie. Dla skr鏂enia czasu prosi o powie軼i rycerskie, ale na zamku ich nie by這. Druk by znany wprawdzie od 70 lat (1450), ale nie by豉 to produkcja masowa jak dzisiaj i dlatego pierwsze雟two dawano ksi捫kom religijnym. Podano mu wi璚 篡woty 鈍i皻ych, ksi捫k znan w ca造m 鈔edniowieczu, kt鏎 napisa b. Jakub a Voraigne pt. Z這ta Legenda. Nadto bratowa poda豉 mu 砰cie Jezusa Ludolfa de Saksa. I tu nast徙i prze這m. Ujrza nagle, jak dotychczasowe jego 篡cie by這 pr騜ne. Jak wiele dla wieczno軼i zmarnowa lat! Zrodzi豉 si w nim gorycz i gwa速owna ch耩 pokuty i wynagrodzenia.

Ledwie tylko jako tako wyzdrowia (na nog kula ca貫 篡cie), opu軼i rodzinny zamek i uda si do pobliskiego sanktuarium maryjnego, Montserratu. Zdumionemu 瞠brakowi odda sw鎩 kosztowny str鎩 rycerski. Przed cudownym wizerunkiem Maryi z這篡 swoj bro. St康 uda si do Manrezy, gdzie zamieszka w celi, u篡czonej mu przez dominikan闚. Ale i tu wydawa這 mu si, 瞠 ma za wiele wyg鏚. Dlatego uczyni przystani dla siebie jedn z licznych tam grot. Aby zd豉wi w sobie starego, pr騜nego, ambitnego cz這wieka, nie goli si ani nie strzyg, po軼i codziennie i biczowa si, nie obcina paznokci, nie nakrywa g這wy. Codziennie bywa u dominikan闚 na Mszy 鈍i皻ej. Oddawa si modlitwie i rozwa瘸niu M瘯i Pa雟kiej oraz prawd wiecznych. Szatan dr璚zy go gwa速ownymi pokusami a do my郵i o samob鎩stwie. W takich to fizycznych i duchowych zmaganiach powsta szkic jego nie鄉iertelnego dzie豉 鑿iczenia duchowne. Form ostateczn otrzyma造 one dopiero w 1540 roku. By造 wi璚 owocem 19 lat przemy郵e i kontemplacji. Pragn帷 nawiedzenia Ziemi 安i皻ej i m璚ze雟twa na niej z r彗 Turk闚, 安i皻y wyczerpany zupe軟ie z si po prawie rocznym pobycie w Manrezie uda si w tak dalek pielgrzymk. 砰 z u瞠branych pieni璠zy i czynionych po drodze przys逝g. Dotar do celu szcz窷liwie (1523). Ile tam wyla radosnych 貫z! Chcia tu pozosta na ca貫 篡cie, by g這si niewiernym Chrystusa. Jednak tamtejszy biskup i legat papieski w obawie zadra積ie z miejscowymi Arabami i Turkami sk這ni Ignacego do powrotu. W podr騜y by 安i皻y dwa razy wi瞛iony pod zarzutem szpiegostwa. Po d逝giej podr騜y powr鏂i do Barcelony, gdzie przez dwa lata uczy si j瞛yka 豉ci雟kiego.

Nie wstydzi si zasiada w 豉wie szkolnej z dzie熤i, chocia mia ju w闚czas 34 lata. Potem uda si do Alkala, by na tamtejszym uniwersytecie studiowa filozofi. Wolny czas po鈍i璚a nauczaniu prawd wiary prostych ludzi. Mieszka w szpitalu i utrzymywa si za pos逝g oddawan chorym. Jednak jego 瞠braczy str鎩 i niezwyk造 tryb 篡cia wzbudzi造 u niekt鏎ych nadgorliwc闚 podejrzenie, czy przypadkiem Ignacy nie nale篡 do sekty „alumbrado”, kt鏎a w tym czasie niepokoi豉 w Hiszpanii w豉dze ko軼ielne. Dosta si nawet do wi瞛ienia, kt鏎e by這 w posiadaniu 鈍. Inkwizycji. Po uwolnieniu z niego pod捫y do Salamanki, by na tamtejszym najs豉wniejszym uniwersytecie kontynuowa swoje studia (1527). Ale i tu czujna Inkwizycja go zauwa篡豉 i znowu wp璠zi豉 do wi瞛ienia. Przykre przes逝chania zni鏀 rado郾ie dla Pana Jezusa. Po uwolnieniu z wi瞛ienia, w kt鏎ym by kilka tygodni, powr鏂i do Barcelony, a st康 uda si do Pary瘸 (1528). Mia ju w闚czas 37 lat. Utrzymywa si zn闚 z 瞠braniny. Dla uzbierania koniecznych op豉t w wolnych miesi帷ach uda si w charakterze 瞠braka do Belgii i Anglii.

Na uniwersytecie paryskim zapozna si 鈍. Ignacy i zaprzyja幡i z b. Piotrem Favrem i ze 鈍. Franciszkiem Ksawerym. Do ich tr鎩ki do陰czyli si niebawem: Jakub Laynez, Alfons Salmeron, Miko豉j Bobadilla, Szymon Rodriguez i Hieronim Nadal. Wszyscy zebrali si rankiem 15 sierpnia 1534 roku w kapliczce na zboczu wzg鏎za Montmartre i tam w czasie Mszy 鈍i皻ej, odprawionej przez Piotra Favre’a, kt鏎y w豉郾ie przed miesi帷em otrzyma 鈍i璚enia kap豉雟kie, z這篡li 郵uby zakonne. Taki by pocz徠ek zakonu, kt鏎y w dziejach Ko軼io豉 mia odegra donios陰 i jedyn w swoim rodzaju rol. Wtedy 鈍. Ignacy mia ju stopie magistra i liczy 43 lata. Wszyscy skierowali swoje kroki do Wenecji, by stamt康 odp造n望 do Ziemi 安i皻ej, nawraca niewiernych i z ich r瘯i ponie嗆 鄉ier m璚ze雟k. Do pielgrzymki jednak nie dosz這, gdy w豉郾ie Turcja prowadzi豉 wojn z Wenecj. W闚czas udali si do Rzymu, aby przedstawi si papie穎wi i odda si do jego dyspozycji. Papie Pawe III przyj掖 ich uprzejmie. Korzystaj帷 z zach皻y papie瘸, wszyscy przyj瘭i 鈍i璚enia kap豉雟kie (1536), oddali si pos逝dze chorych po szpitalach i nauczaniu prawd wiary w鈔鏚 dzieci.

R闚nocze郾ie 鈍. Ignacy zabiega niestrudzenie, a瞠by otrzyma w Rzymie zatwierdzenie nowej rodziny zakonnej. Papie poleci, by 安i皻y nakre郵i szkic konstytucji nowego zakonu. 安i皻y uczyni to pod nazw Formu豉 Instytutu. Papie po przejrzeniu jej za膨da, by 安i皻y napisa ca貫 konstytucje. 安i皻y je napisa. Po wielu przeszkodach Rzym je zatwierdzi w 1540 roku. Tak wi璚 nowy zakon mia ju podstawy prawne i m鏬 swobodnie rozwija swoj dzia豉lno嗆.

Dzie這 okaza這 si dla Ko軼io豉 opatrzno軼iowe. Liczba cz這nk闚 wzrasta豉 z dnia na dzie. Ju w roku nast瘼nym (1541) 鈍. Franciszek zosta zaproszony do Indii. W tym samym czasie b. Piotr Favre g這si s這wo Bo瞠 w p馧nocnych W這szech, w po逝dniowej Francji i w Hiszpanii. W roku 1541 zebra豉 si pierwsza kapitu豉 generalna na wyb鏎 prze這穎nego generalnego. Zosta wybrany nim jednog這郾ie 鈍. Ignacy. W tym samym roku papie odda jezuitom do dyspozycji ko軼i馧 w Rzymie pw. Matki Bo瞠j della Strada (Patronki w drodze). W roku 1542 jezuici za這篡li w Coimbrze (Portugalia) s造nne kolegium, kt鏎e mia這 si sta zawi您k uniwersytetu. Nowe domy zakonu ros造 jak przys這wiowe grzyby po deszczu. W 1550 roku zg這si si do zakonu sam wicekr鏊 Katalonii, ksi捫 Gandii, 鈍. Franciszek Borgiasz.

W latach 1545-1563 odby si sob鏎 powszechny w Trydencie. Jezuici byli ju tak liczni i pot篹ni, 瞠 na nim odegrali g堯wn rol. By to pierwszy publiczny egzamin zakonu i jego triumf. Ich teolodzy najpe軟iej wykazali b喚dy protestant闚 i najgruntowniej wyja郾ili nauk Ko軼io豉 odno郾ie do atakowanych prawd wiary. Ciekawe s rady, jakie 鈍. Ignacy przes豉 uczestnikom soboru, swoim synom duchowym. „Nie b璠 spieszy si z przemawianiem, a m闚i b璠 w spos鏏 przemy郵any i przyjazny (...). B璠 si stara przyj嗆 z pomoc sobie samemu, s逝chaj帷 m闚c闚 spokojnie, bym m鏬 oceni i zrozumie ich punkt widzenia i dyspozycj my郵i, a to w tym celu, by da lepsz odpowied lub zachowa milczenie. M闚i帷 o sprawach b璠帷ych przedmiotem debaty lub o innych kwestiach, nale篡 zachowa racj i argumenty obu stron, by nie wyda si stronniczym; nale篡 te dba o to, by nikogo nie urazi” (...). W wolnych chwilach poleci 鈍. Ignacy swoim synom, by g這sili kazania, s逝chali spowiedzi, wyk豉dali Pismo 鈍i皻e, nauczali dzieci i by odwiedzali chorych po szpitalach.

W czasie trwania soboru 鈍. Ignacy by zaj皻y sprawami Towarzystwa, przyjmowa korespondencj z ca貫go 鈍iata, udziela na ni odpowiedzi, wys逝chiwa sprawozda itd. Wolne chwile po鈍i璚a odwiedzaniu chorych, 砰d闚 zamkni皻ych w getcie, sierot. Przez ostatnich 16 lat 篡cia 鈍. Ignacy by przykuty do swojego biurka i rzadko kiedy opuszcza progi domu centralnego, by by zawsze do dyspozycji swoich syn闚 duchowych. Samych jego list闚 zachowa這 si ok. 7000! N瘯any r騜nymi chorobami i dolegliwo軼iami 30 lipca 1556 roku zapowiedzia swoj 鄉ier i prosi o udzielenie mu odpustu papieskiego. Wsp馧bracia zdziwili si. Kiedy za przypuszczali, 瞠 mu jest lepiej, po wieczerzy odeszli od jego 這瘸. Gdy jednak powr鏂ili dnia nast瘼nego, 安i皻y by ju w agonii i tego dnia zmar na ich r瘯ach 31 lipca 1556 roku.

Do chwa造 b這gos豉wionych wyni鏀 o. Ignacego papie Pawe V w 1609 roku, a kanonizowa go papie Grzegorz XV w 1623 roku. G這郾y architekt Horacjusz Grassi wystawi ku czci 鈍. Ignacego 鈍i徠yni, kt鏎a nale篡 do pere architektury Rzymu. Wszak瞠 cia這 安i皻ego spoczywa w innym ko軼iele jezuit闚, Di Gesu, we wspania造m o速arzu barokowym. W tym瞠 ko軼iele ma niemniej okaza造 o速arz 鈍. Franciszek Ksawery, w kt鏎ym jest cz窷 relikwii tego 安i皻ego. Natomiast w ko軼iele 安. Ignacego znajduj si relikwie 鈍. Roberta Bellarmina, 鈍. Alojzego i 鈍. Jana Berchmansa. Wreszcie w trzecim ko軼iele Towarzystwa Jezusowego, 安. Andrzeja Aposto豉, s relikwie naszego rodaka, 鈍. Stanis豉wa Kostki. Jest tam r闚nie pok鎩, zamieniony na kaplic, w kt鏎ym umar. Papie Pius XI og這si 鈍. Ignacego patronem rekolekcji — tych co je odprawiaj, i tych co je g這sz (1922). 安. Ignacy jest patronem trzech diecezji Bask闚 w p馧nocnej Hiszpanii.

安i皻y Ignacy Loyola odszed z ziemi po zas逝穎n nagrod. Zostawi jednak wspania貫 dzie這, kt鏎e owocuje do dnia dzisiejszego. Zakon Towarzystwa Jezusowego (jezuit闚) liczy赦u podczas 鄉ierci Za這篡ciela ok. 1000 zakonnik闚 w 12 prowincjach i w przesz這 100 domach. Zachowa豉 si szcz窷liwie piecz耩 zakonna 安i皻ego, a na niej litery herbu zakonu IHS oraz has這 zakonu: „Na wi瘯sz chwa喚 Bo膨”. Dzisiaj zakon ma pierwsze miejsce w鈔鏚 ponad 200 zatwierdzonych przez Rzym. W 1975 roku liczyli jezuici: 28 856 cz這nk闚 i 2259 dom闚 (w roku 1965 zakon liczy ponad 36 000 cz這nk闚). Zakon prowadzi 17 radiostacji i 33 uniwersytety, wydaje 1 112 czasopism w 50 j瞛ykach. Na misjach pracuje 6740 (1976). Zakon da Ko軼io這wi: 27 鈍i皻ych i 143 b這gos豉wionych (1976). W鈔鏚 nich s tak瞠 Polacy: 鈍. Stanis豉w Kostka († 1568), 鈍. Andrzej Bobola († 1657), b. Melchior Grodziecki († 1619). Zas逝g g堯wn zakonu jest to, 瞠 powstrzyma poch鏚 protestantyzacji Europy. W swoich kolegiach wykszta販ili jezuici i wychowali kwiat inteligencji katolickiej. W swoim czasie szko造 jezuickie sta造 na najwy窺zym poziomie. Na misjach zastosowali 鄉ia陰 i pioniersk metod „akomodacji”, kt鏎a dopiero w naszych czasach znalaz豉 pe軟e zrozumienie, a kt鏎a w wieku XVII mog豉 przynie嗆 nawr鏂enie Chin i Indii. „Redukcje paragwajskie” udowodni造, 瞠 koczuj帷ych Indian mo積a przywi您a do ziemi i ucywilizowa ich bez krwawych podboj闚. Eksperyment duchowych syn闚 鈍. Ignacego pokaza, jakimi drogami powinna i嗆 „kolonizacja” lud闚 tubylczych odkrytych kontynent闚.

Nie dziw, 瞠 wrogowie wiary przede wszystkim na jezuit闚 kierowali ostrze swojej walki. Dosz這 nawet do ich kasaty (1773). Zakon ponownie przywr鏂i do praw papie Pius VII w 1814 roku.

Do Polski sprowadzi zakon s逝ga Bo篡 Stanis豉w Hozjusz, biskup warmi雟ki (p騧niejszy kardyna Ko軼io豉), w roku 1564, funduj帷 im znane kolegium w Braniewie. Przez wiele lat jezuici byli wy陰cznymi nauczycielami i wychowawcami m這dzie篡 polskiej, magnackiej i szlacheckiej. W roku 1773 (do kasaty) mieli w Polsce: 4 prowincje, 137 plac闚ek i 2362 zakonnik闚. Byli wi璚 najliczniejsz rodzin zakonn w Polsce tak co do liczby plac闚ek, jak i zakonnik闚. Niewola i nieustanne kasaty zniszczy造 zakon na naszych ziemiach. Powoli wszak瞠 odradza si. Obecnie liczy 2 prowincje i 620 zakonnik闚. Zakon w dziejach naszej Ojczyzny odegra wyj徠kow rol. Da nam szereg wspania造ch postaci. Wypada przypomnie niekt鏎e z nich: Jakub Wujek († 1597) — t逝macz pierwszej drukowanej Biblii w Polsce; Piotr Skarga Paw瘰ki († 1612), najwi瘯szy kaznodzieja polski; Maciej Sarbiewski († 1640), najwi瘯szy 豉ci雟ki poeta polski, zwany polskim Horacym; Franciszek Bohomolec († 1784), ojciec komedii polskiej; Adam Naruszewicz († 1796), biskup smole雟ki, potem 逝cki, historyk, poeta; Franciszek Knia幡in († 1807), poeta; Jan Woronicz († 1829), arcybiskup warszawski, prymas Kr鏊estwa Polskiego, poeta, kaznodzieja; Stefan ㄆkin (w. XVIII), zwany ojcem dziennikarstwa polskiego; Grzegorz Piramowicz († 1801), sekretarz Komisji Edukacji Narodowej. Mala Encyklopedia Powszechna z 1959 roku wymienia ponad 60 nazwisk jezuit闚, wybitnie zas逝穎nych na r騜nych polach polskiej kultury. Na polu ascetyki chrze軼ija雟kiej wyr騜nili si: o. Miko豉j 璚zycki († 1653) i o. Kacper Dru瘺icki († 1660) — ich pisma t逝maczono na inne j瞛yki. Na polu misji katolickich po這篡li szczeg鏊ne zas逝gi: o. Miko豉j Smogulecki († 1632), autor dzie matematyczno-astronomicznych w j瞛yku chi雟kim; o. Micha Boym († 1659), autor pierwszej topografii i atlasu flory chi雟kiej; o. Maksymilian Ry陶o († 1848), znany aposto bliskiego Wschodu; czy wreszcie o. Jan Beyzym († 1912), s逝ga Bo篡, aposto tr璠owatych na Madagaskarze. Pierwsze gazety, jakie pojawi造 si w Polsce w wieku XVIII, wysz造 z drukarni i redakcji jezuit闚: Gazeta Warszawska, Monitor, Kurier Ekstraordynaryjny, Kurier Polski, czy te Kurier Warszawski.

Dnia 6 listopada 1982 roku Ojciec 鈍i皻y Jan Pawe II nawiedzi osobi軼ie Loyol, miejsce urodzenia 鈍. Ignacego, by w imieniu Ko軼io豉 Chrystusowego podzi瘯owa 安i皻emu za wielkie dzie這 jego apostolskiego serca.

Ks. Wincenty Zaleski SDB

 

安i璚i na ka盥y dzie, Wydawnictwo Salezja雟kie, Warszawa 1998

 

 

 

na pocz徠ek strony
© 1996-1999 Mateusz